چهارمین نشست از سلسلهنشستهای «زن در تاریخ»، با موضوع زن در ایران باستان، پنجشنبه گذشته در شهرکتاب بهار اصفهان برگزار شد. این برنامه با همکاری انجمن ایرانی تاریخ، شعبه اصفهان و بنیاد فرهنگی ایران و انیران باستان برگزار شد. دکتر احمد کامرانیفر در این نشست درباره دشواری شناخت زندگی زنان در دورههای مختلف ایران باستان سخن گفت و دکتر نزهت احمدی نیز در پایان، پرسشهایی را درباره شیوه تفسیر شواهد تاریخی مطرح کرد.
کامرانیفر بحث خود را با پرسشی از حاضران آغاز کرد: «نگاهتان به زن در ایران باستان مثبت است یا منفی؟» یکی از حاضران، پاسخدادن به چنین پرسشی را درباره دورهای به گستردگی ایران باستان دشوار دانست. کامرانیفر در توضیح هدف خود گفت که میخواهد تصور یکدست و آرمانی از گذشته را به پرسش بکشد؛ تصوری که به گفته او، گاه از نقلقولهای پراکنده در شبکههای اجتماعی شکل میگیرد.
او کمبود منابع را مهمترین مانع بررسی این موضوع دانست و تأکید کرد که اطلاعات موجود بیشتر به زنان طبقات بالا و دربار مربوط است، در حالی که از زندگی زنان عادی آگاهی بسیار کمتری در دست است. به گفته او، برای شناخت جایگاه زنان باید تفاوت دورههای تاریخی و محدودیت منابع هر دوره را در نظر گرفت.
کامرانیفر سپس به باورهای دینی و روایتهای اسطورهای درباره زن پرداخت و دیدگاه خود را درباره تأثیر آنها بر برخی نگرشهای دورههای بعد بیان کرد. او در مرور دورههای تاریخی، از جایگاه ایزدبانوان و زنان صاحبملک در عیلام سخن گفت و سپس به اطلاعات پراکنده درباره زنان در دوره هخامنشی، کمبود شواهد مربوط به دوره اشکانی و نقش دین و نهادهای دینی در زندگی زنان دوره ساسانی پرداخت. او یادآور شد که برخی حقوق و فرصتها، از جمله آموزش، بیشتر در دسترس زنان طبقات مرفه بوده است.
در پایان نشست، نزهت احمدی، استاد تاریخ دانشگاه اصفهان، به تداوم الگوی مقصر دانستن زنان در روایتهای تاریخی و اجتماعی اشاره کرد. او همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا حضور پررنگ ایزدبانوان در اسطورهها را میتوان بهتنهایی نشانه جایگاه اجتماعی بالاتر زنان دانست. به گفته احمدی، کاربرد مفهوم «مادرسالاری» نیز نیازمند تعریف دقیق و بررسی دوره تاریخی مورد نظر است.
این نشست با طرح دیدگاهها و پرسشهای متفاوت، بر ضرورت پرهیز از داوریهای کلی درباره زن در ایران باستان و توجه به شواهد و محدودیتهای آنها تأکید داشت.
برچسبها: بهار, شهرکتاب, شهرکتاب بهار
